Kampanya yük testi, 11.11 ve Black Friday gibi yoğun günlerden önce altyapının beklenen ve beklenenin üzerindeki trafiği kaldırdığını doğrulama sürecidir. Amaç yalnızca sistemin ayakta kalması değil, kampanya saatinde müşterinin hızlı ve kesintisiz alışveriş yapabilmesidir. Test, düzeltme için zaman kalacak şekilde kampanyadan en az dört hafta önce başlamalıdır.
Rakamlarla kasım kampanyaları
Kasım, e-ticaret altyapısının yılın en ağır sınavını verdiği aydır. Aşağıdaki veriler, kampanya günündeki ölçeği ve hızın satışa etkisini gösterir.
| Gösterge | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Türkiye e-ticaret hacmi (2025) | 4,57 trilyon TL; bir önceki yıla göre %52,2 artış (TL bazında) | Ticaret Bakanlığı, ETBİS |
| Türkiye'de e-ticaret işlem sayısı (2025) | Yaklaşık 6 milyar | Ticaret Bakanlığı, ETBİS |
| Türkiye'de e-ticarette en çok işlem yapılan gün (2025) | 11 Kasım; yılın işlemlerinin %0,79'u (ortalama bir gün: %0,27) | Ticaret Bakanlığı, ETBİS |
| ABD Black Friday çevrimiçi harcaması (2025) | 11,8 milyar dolar | Adobe Analytics |
| ABD Cyber Week çevrimiçi harcaması (2025) | 44,2 milyar dolar | Adobe Analytics |
| Sayfa hızının dönüşüme etkisi | 1 saniyede açılan B2C e-ticaret sitesi, 5 saniyede açılana göre 2,5 kat daha yüksek dönüşüm oranına sahip | Portent (2022) |
Bu tablo iki şeyi birlikte söylüyor: kampanya günü trafik çok yüksektir ve bu trafikte birkaç saniyelik yavaşlama bile doğrudan satış kaybına dönüşür.
Kampanya trafiğini sıradan günlerden ayıran dört risk
Kasım kampanyalarında sorun genellikle tek bir hatadan değil, aynı anda zorlanan birkaç sistemden çıkar.
| Risk | Kampanya gününde ne olur | İşe etkisi |
|---|---|---|
| Ani trafik artışı | Kampanya başladığında trafik dakikalar içinde katlanır. | Sayfalar yavaşlar veya erişilemez hale gelir; satış kaybedilir. |
| Eşzamanlı ödeme ve stok akışları | Sepet, kupon, stok ve ödeme servisleri aynı anda zorlanır. | Siparişler yarıda kalır; çağrı merkezinin yükü artar. |
| Üçüncü taraf bağımlılıkları | Ödeme, kargo, öneri ve kampanya servisleri de aynı anda yük alır. | Kendi sisteminiz sağlam olsa bile en yavaş servis tüm akışı yavaşlatır. |
| Dağınık kullanıcı trafiği | Trafik farklı şehirlerden ve ağlardan aynı anda gelir. | Tek lokasyondan yapılan test, canlıdaki davranışı göstermez. |
Zirve testi ve stres testi: kampanya için hangisi, ne zaman?
Kampanya hazırlığında üç test türü birlikte kullanılır: biri kampanyanın ilk dakikalarını, biri beklenenin üzerindeki yükü, biri de gün boyu süren yükü sınar.
| Test türü | Ne ölçer | Kampanyadaki karşılığı |
|---|---|---|
| Zirve testi | Kısa sürede gelen ani trafik artışına sistemin tepkisi | Kampanyanın başladığı ilk dakikalar |
| Stres testi | Kapasitenin üzerinde kırılma noktası ve toparlanma | Beklenenden yüksek talep veya bir servisin yavaşlaması |
| Dayanıklılık testi | Saatler süren yüksek yük altında kararlılık | Kampanyanın gün boyu sürmesi, bellek ve bağlantı birikmesi |
Kampanya senaryosu ve test hedefi nasıl kurulur?
Gerçekçi bir yük testi, tek bir sayfaya istek göndermez; müşterinin kampanya günündeki yolculuğunu taklit eder. Senaryo, kullanıcıların akışlar arasında nasıl dağıldığını yansıtmalıdır.
| Kullanıcı akışı | Örnek dağılım | Neden önemli |
|---|---|---|
| Ana sayfa ve kampanya sayfası | %40 | Önbellek ve içerik sunumu sınanır. |
| Arama ve kategori listeleme | %30 | Arama servisi ve veritabanı sorguları zorlanır. |
| Ürün detayı | %15 | Stok ve fiyat servisleri sınanır. |
| Sepete ekleme ve kupon | %10 | Oturum, sepet ve kampanya kuralları zorlanır. |
| Ödeme | %5 | Ödeme servisi ve üçüncü taraf entegrasyonları sınanır. |
Dağılım örnektir; oranları geçen kampanyanın analitik verisinden alırsınız.
Hedefi belirlerken geçen kampanyanın en yüksek eşzamanlı kullanıcı sayısını temel alırsınız; beklenen büyümeyi ve bir güvenlik payını üzerine eklersiniz. Örneğin geçen yılın zirvesi 20.000 eşzamanlı kullanıcıysa ve %30 büyüme bekleniyorsa, %50 güvenlik payıyla test hedefi 39.000 eşzamanlı kullanıcı olur. Kabul edilebilir yanıt süresini ve Apdex hedefini SLA'larla birlikte tanımlarsınız. Böylece test sonucu "sistem dayandı mı" sorusuna değil, "müşteri kampanya saatinde nasıl bir deneyim yaşadı" sorusuna cevap verir.
Kampanya günü izlenecek altı metrik
Test sırasında ve kampanya günü aynı metrikler izlenir; böylece canlıdaki davranış test sonucuyla doğrudan karşılaştırılabilir.
| Metrik | Ne gösterir | Neden önemli |
|---|---|---|
| Yanıt süresi (p95) | İsteklerin %95'inin hangi süre içinde yanıtlandığı | Ortalama, yavaş kalan kullanıcıları gizler; p95 onları gösterir. |
| Hata oranı | Başarısız isteklerin yüzdesi | Yükün arttığı anda hatanın başladığı eşiği gösterir. |
| Apdex skoru | Kullanıcı memnuniyetinin 0 ile 1 arasındaki değeri | Teknik sonucu yönetimin okuyacağı dile çevirir. |
| Verim | Saniye başına işlenen istek veya sipariş | Sistemin gerçekte ne kadar iş çıkardığını gösterir. |
| Eşzamanlı kullanıcı | Aynı anda aktif kullanıcı sayısı | Hedefe ne kadar yaklaşıldığını gösterir. |
| Altyapı kaynakları | İşlemci, bellek, veritabanı bağlantı havuzu kullanımı | Darboğazın hangi katmanda olduğunu gösterir. |
Kampanya yük testinde sık yapılan beş hata
- Yalnızca ana sayfayı test etmek. Ana sayfa genellikle önbellekten gelir ve dayanır; sorun sepet, kupon ve ödeme gibi dinamik akışlarda çıkar.
- Tek lokasyondan yük üretmek. Tüm yük tek bir veri merkezinden gelince ağ ve içerik dağıtım katmanı gerçekçi şekilde sınanmaz.
- Gerçekçi olmayan test verisi kullanmak. Boş sepetler, tek bir kupon kodu veya birkaç ürünle yapılan test, kampanya günündeki veri yoğunluğunu yansıtmaz.
- Üçüncü taraf servisleri hesaba katmamak. Ödeme ve kargo servisleri test dışında kalırsa en yavaş halka kampanya günü ortaya çıkar. Bu servisler için test ortamı veya sağlayıcıyla koordinasyon gerekir.
- Düzeltmeden sonra tekrar test etmemek. İlk testte bulunan darboğaz giderildiğinde bir sonraki darboğaz görünür hale gelir. Takvimde en az iki test turu olmalıdır.
Kampanyaya kalan dört hafta için yük testi takvimi
11.11 (11 Kasım) ve Black Friday (27 Kasım 2026) için takvim, kampanya gününden geriye doğru kurulur.
- 4 hafta önce · Hedefi belirleyin. Geçen kampanyanın zirve trafiğini, kullanıcı akışlarının dağılımını ve üçüncü taraf bağımlılıklarını listelersiniz. Eşzamanlı kullanıcı, yanıt süresi ve Apdex hedeflerini belirlersiniz.
- 3 hafta önce · İlk zirve ve stres testini yapın. Senaryoyu gerçek trafik profiliyle ve birden fazla bölgeden çalıştırır, darboğazları tespit edersiniz.
- 2 hafta önce · Düzeltin ve tekrarlayın. Darboğazlar giderildikten sonra testi aynı senaryoyla tekrarlar, sonuçları ilk testle karşılaştırırsınız. Dayanıklılık testini bu hafta eklersiniz.
- 1 hafta önce · Son kontrolü yapın. Kampanya sürümünü dondurur, son bir zirve testi yaparsınız. Kampanya günü izlenecek metrikleri ve eşikleri ekiple paylaşırsınız.
- Kampanya günü · İzleyin. Altı metriği canlı izler, eşikler aşıldığında devreye alınacak planı hazır tutarsınız.
- Kampanya sonrası · Kaydedin. Gerçek trafik verisini test senaryolarıyla karşılaştırırsınız; bu veri bir sonraki kampanyanın hedefini belirler.
Kampanyaya dört haftadan az kaldıysa takvimi sıkıştırın: ilk zirve ve stres testini hemen yapın, darboğazları giderip ikinci testi en geç bir hafta içinde tekrarlayın, son zirve testini sürüm dondurulmadan önce yapın.
Altyapının hazır olması, kampanyanın müşterinin cihazında da çalışacağı anlamına gelmez. Kampanya ekranlarını ve QR, konum, "salla kazan" gibi senaryoları gerçek cihazda nasıl test edeceğinizi "Kasım Kampanyalarından Önce Mobil Uygulama Testi" yazımızda anlattık.
Loadmance ile kampanya yük testi
Loadmance · Bulut Tabanlı, Yapay Zeka Destekli Performans ve Yük Testi · Yük · Stres · Zirve · Dayanıklılık
Loadmance ile kampanya senaryolarını görsel editörde tasarlarsınız; mevcut JMeter ve Postman senaryolarınızı içe aktarırsınız. Yük, dağıtık bulut altyapısından ve birden fazla coğrafi bölgeden üretilir; gerçek kullanıcı davranışı simüle edilir. Sonuçlar Apdex skoru ve SLA hedefleriyle raporlanır, test boyunca gerçek zamanlı telemetri izlenir. Performans testleri CI/CD hattına bağlanarak her kampanya sürümünde aynı ölçütle tekrarlanır.
Sık sorulan sorular
Black Friday için yük testine ne zaman başlanmalı?
Kampanyadan en az dört hafta önce. İlk test genellikle darboğaz bulur; düzeltme ve yeniden test için iki üç haftalık bir süre gerekir.
Kampanya için kaç eşzamanlı kullanıcıyla test edilmeli?
Geçen kampanyanın en yüksek eşzamanlı kullanıcı sayısını temel alırsınız; beklenen büyümeyi ve bir güvenlik payını eklersiniz. Stres testinde bu hedefin üzerine çıkarak sistemin sınırını görürsünüz.
Zirve testi ile yük testi arasındaki fark nedir?
Yük testi, beklenen kullanıcı hacminde performansı ölçer. Zirve testi ise kısa sürede gelen ani trafik artışına sistemin nasıl tepki verdiğini gösterir; kampanya başlangıcı tam olarak bu durumdur.
Yük testi canlı ortamda mı yapılmalı?
Ana testler, canlıya en yakın yapılandırmadaki bir test ortamında yapılır. Canlı ortamda test gerekiyorsa düşük trafik saatlerinde, ilgili ekipler ve üçüncü taraf sağlayıcılarla koordine edilerek yapılır.
Ödeme sağlayıcısı gibi üçüncü taraf servisler nasıl test edilir?
Sağlayıcının test ortamı kullanılır veya servis davranışı taklit edilir. Canlı ödeme servisine yük göndermeden önce sağlayıcıdan onay alınır.
11.11 ile Black Friday arasındaki fark nedir?
11.11, Çin'de Bekarlar Günü olarak başlayan ve küresel bir indirim gününe dönüşen kampanyadır. Black Friday, ABD'de Şükran Günü'nü izleyen cumadır. Türkiye'de ikisi birleşerek kasım ayı boyunca süren bir kampanya dönemine dönüşmüştür.
Kasım kampanyalarına test edilmiş bir altyapıyla girin.
Kampanya senaryolarınızı Loadmance ile birlikte gözden geçirelim. Bizimle iletişime geçin
Kaynaklar: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025 · Adobe, 2025 tatil sezonu basın bülteni (7 Ocak 2026) · Portent, Site Speed is (Still) Impacting Your Conversion Rate (2022)
